Skip links
Top-10-cong-nghe-moi-noi-bat-nhat-cua-nam-2023

Top 10 công nghệ mới nổi bật của năm 2023: Tác động của chúng đến thế giới (P2)

Báo cáo “Top 10 Công nghệ mới nổi 2023” của Diễn đàn World Economic Forum’s, phối hợp với Frontiers, đã tập hợp góc nhìn của hơn 90 học giả, nhà lãnh đạo ngành công nghiệp và nhà tiên tri từ 20 quốc gia trên thế giới, để khám phá những công nghệ có khả năng ảnh hưởng lớn nhất đến con người và hành tinh trong vòng ba đến năm nữa.

Từ những giải pháp bền vững giúp đối phó với biến đổi khí hậu đến mô hình AI tao sinh cải tiến, đây là top 10 công nghệ mới có khả năng cải thiện cuộc sống tương lai của chúng ta. Bài viết trước đã giới thiệu Top 5 công nghệ đầu tiên được công bố trong báo cáo, sau đây là Top 5 công nghệ còn lại tác động trên 2 lĩnh vực y tế và kỹ thuật.

Công nghệ mới trong lĩnh vực y tế

6. Metaverse cho sức khỏe tâm thần

Có nhiều sự hồi hộp xoay quanh thế giới ảo, và còn rất lâu để khái niệm này trở thành hiện thực. Tuy nhiên, thế giới ảo có thể tạo ra những không gian số chung nơi mọi người có thể gặp nhau một cách xã hội và chuyên nghiệp.

Top-10-cong-nghe-noi-bat-nhat-cua-nam-2023-Cam-bien-thuc-vat-co-the-deo-innoex
Metaverse chia sẻ không gian ảo để cải thiện sức khỏe tâm thần (hình ảnh trong báo cáo được tạo bởi Midjourney)

Môi trường ảo mở ra những cơ hội mới để cung cấp các phương pháp điều trị tâm thần, bao gồm nhiều ứng dụng về điều trị, chẩn đoán, liệu pháp, giáo dục và nghiên cứu. Một số nền tảng trò chơi đã được thiết lập để giúp người ta với các tình trạng như trầm cảm và lo âu hoặc khuyến khích thiền và thiền,…

7. Vi rút thiết kế Thực khuẩn thể (phages)

Vi khuẩn trong microbiome của con người, động vật và thực vật đều chứa đựng cộng đồng vi sinh vật rộng lớn quan trọng đối với sức khỏe của mỗi hệ sinh thái.

Những tiến bộ gần đây trong kỹ thuật kỹ thuật sinh học cho phép các nhà khoa học kỹ sư hóa microbiome để tăng cường sức khỏe của con người và động vật cũng như tăng cường năng suất nông nghiệp.

Top-10-cong-nghe-noi-bat-nhat-cua-nam-2023-Cam-bien-thuc-vat-co-the-deo-innoex
Vi rút thiết kế Thể thực khuẩn để tăng cường sức khỏe con người, động vật và thực vật. (hình ảnh trong báo cáo được tạo bởi Midjourney)

Công nghệ tập trung vào Thực khuẩn thể (phages), đó là loại virus nhận diện và nhiễm khuẩn nhất định với thông tin di truyền, theo báo cáo. Kỹ sư sinh học có thể lập trình lại thông tin di truyền của một vi khuẩn để nó truyền tải hướng dẫn di truyền cho vi khuẩn, thay đổi cách nó hoạt động, giúp chúng ta có thể nhắm đến và điều trị các bệnh liên quan đến microbiome.

8. Nghiên cứu Gen và chức năng Gen (Spatial omics)

Cơ thể con người là một tập hợp của khoảng 37.2 nghìn tỷ tế bào hoạt động cùng nhau. Để hiểu cách các quá trình vi sinh học như vậy hoạt động, các nhà khoa học đã phát triển một phương pháp gọi là spatial omics, kết hợp các kỹ thuật hình ảnh tiên tiến với các quy trình chuỗi DNA tinh tế để ánh xạ các quá trình sinh học ở cấp độ phân tử.

Các thể thực khuẩn được thiết kế đang cho thấy tiềm năng điều trị các bệnh liên quan đến hệ vi sinh vật như hội chứng urê huyết tán huyết (HUS) – một tình trạng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng ảnh hưởng đến thận và chức năng đông máu do một số loài E. coli gây ra. Các nhà khoa học đã thiết kế vật liệu di truyền của một thể thực khuẩn lây nhiễm E. coli để mã hóa những “chiếc kéo” di truyền có thể cắt đứt các gen của E. coli dẫn đến HUS. 

Những kết quả ban đầu đầy hứa hẹn của các liệu pháp thể thực khuẩn được thiết kế đang thu hút vốn đầu tư mạo hiểm đáng kể sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho việc thử nghiệm lâm sàng các thể thực khuẩn được thiết kế. Các ứng dụng tiềm năng của phage thiết kế rất nhiều và đa dạng. 

Top-10-cong-nghe-noi-bat-nhat-cua-nam-2023-Cam-bien-thuc-vat-co-the-deo-innoex
Bản đồ cấp độ Spatial omics không gian của quá trình sinh học để giải mã những bí ẩn của cuộc sống. (hình ảnh trong báo cáo được tạo bởi Midjourney)

Các liệu pháp dựa trên thể thực khuẩn liên quan đến cả thể thực khuẩn tự nhiên và thể thực khuẩn được thiết kế sẽ tiếp tục nổi lên như một phương pháp mạnh mẽ để tạo ra các hệ vi sinh vật, tăng cường sức khỏe của con người, động vật và thực vật.

Công nghệ mới trong lĩnh vực kỹ thuật

9. Pin linh hoạt

Khi các thiết bị điện tử trở nên linh hoạt hơn, một loại pin mềm mại hơn đang xuất hiện để cung cấp nguồn điện cho chúng. Pin linh hoạt được làm từ các vật liệu nhẹ có thể uốn cong, căng ra, uốn hình và thậm chí phủ lên các vật liệu dựa trên carbon như sợi carbon hoặc vải.

Top-10-cong-nghe-noi-bat-nhat-cua-nam-2023-Cam-bien-thuc-vat-co-the-deo-innoex
Pin linh hoạt cung cấp năng lượng cho các công nghệ thiết bị đeo trong ngành chăm sóc sức khỏe và dệt may điện tử. (hình ảnh trong báo cáo được tạo bởi Midjourney)

Những viên pin có thể sạc lại, uốn cong này đang ngày càng làm sôi động các thị trường đang phát triển – như màn hình máy tính cuộn, quần áo thông minh và thiết bị điện tử có thể đeo, bao gồm cả các thiết bị y tế và cảm biến sinh trắc học, theo báo cáo.

10. Nơ-ron điển tử

Giao diện não-máy (BMI) cho phép giao tiếp trực tiếp giữa não và máy tính bên ngoài. Cho đến nay, công nghệ này đã dựa trên các thiết bị điện tử cứng nhắc và bị hạn chế bởi sự không tương thích cơ học và hình học với mô não. Nhưng những tiến bộ trong điện tử linh hoạt và các vật liệu tương thích sinh học hơn đang mang lại trải nghiệm ít xâm lấn hơn cho bệnh nhân.

Top-10-cong-nghe-noi-bat-nhat-cua-nam-2023-Cam-bien-thuc-vat-co-the-deo-innoex
Nơ-ron thần kinh điển tử thiết kế các mạch tốt hơn để giao tiếp với hệ thần kinh (hình ảnh trong báo cáo được tạo bởi Midjourney)

Trong tương lai, những tiến bộ trong sản xuất vật liệu và in mạch mềm có thể cải thiện hơn nữa các công nghệ BMI linh hoạt, cuối cùng dẫn đến sự giao tiếp thực sự giữa con người và AI. Giống như nhiều công nghệ mới nổi, các vấn đề đạo đức rộng rãi phải được xem xét trước khi triển khai rộng rãi các giao diện này. Kết quả sức khỏe tiềm năng phải được cân bằng với sự chấp nhận và tin tưởng của công chúng.

Hơn nữa, do tính chất nhạy cảm của dữ liệu có nguồn gốc từ não, các nguyên tắc sử dụng có đạo đức và quyền riêng tư phải xác định cách sử dụng những dữ liệu này trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.

Đọc thêm báo cáo tại đây.